Infobrion Correo Electrónico

Secundino Barbaz谩n lembra para InfoBrion a 茅poca da posguerra

InfoBrion

Este veci帽o garda na s煤a memoria momentos hist贸ricos de suma importancia, moitos deles desco帽ecidos por todos nos, a pillada, o millo intervenido, barcazas para cruzar a ponte do r铆o tambre, etc. Todo isto 茅 unha pequena parte das testemu帽as que InfoBrion lles ofrece grazas a Secundino Barbaz谩n. Este octoxenario de 88 anos naceu en Mourent谩ns, na parroquia de Viceso, nunha casa co帽ecida polos veci帽os como a "Casa da Froulana", nome dunha das primeiras donas da casa, que logo vender铆a os av贸s de Secundino Barbaz谩n. Foron 5 irm谩ns e na actualidade, Secundino 茅 o 煤nico que vive nela, xa que 茅l era o m谩is novo dos irm谩ns. Os seus pais rexentaron unha pequena taberna e 贸 mesmo tempo dedic谩banse 贸 cultivo das terras para o autoconsumo familiar, como moitas das persoas que viven no medio rural galego. 脕 idade de 53 anos, o pai de Secundino morreu a consecuencia dunha febre g谩strica por falla de medios, segundo Secundino, de ter os avances m茅dicos e a asistencia da que desfrutamos na actualidade, houb茅rase curado.

Secundino 贸 igual que os seus irm谩ns, foi 谩 escola da parroquia. Nun principio 铆a a unha casa onde hoxe est谩 ubicado o Teleclub de Viceso, e uns anos despois 谩 escola do Vilar, unha escola mixta onde acud铆an 贸 redor de 55 nenos das aldeas lim铆trofes. No ver谩n 谩 sa铆da da escola e cando o sol quentaba moito, acerc谩banse ata o r铆o a darse un ba帽o antes de volver a xantar 谩 casa. Na 茅poca das colleitas, e cando non hab铆a man de obra suficiente, os rapaces da aldea non pod铆an ir 谩 escola xa que ti帽an que axudar 贸s seus pais nas labores do campo. De neno gust谩balle xogar 贸s pelouros e 谩 pelota que eles mesmos fac铆an, pero comentounos cun sorriso que o seu xogo preferido era arrincar os bot贸ns das camisas para poder xogar con eles; logo cando chegaba 谩 casa esper谩balle a rifa de s煤a nai.

Na mesma parroquia viv铆a un medico chamado D. Jos茅 Espar铆s que Secundino lembra con moito agarimo, xa que cando algunha persoa da s煤a casa ca铆a enferma, 铆an a xunto a el. Secundino c贸ntanos que na s煤a casa apenas se practicaba a menci帽a popular, tradici贸n habitual na maior铆a dos fogares da 茅poca. Lembra a s煤a aldea cando era neno, non hab铆a luz el茅ctrica nin as pistas asfaltadas, e recorda que aproveitaban das veiras dos cami帽os e corredoiras xunto cos excrementos dos animais como abono natural. Por aquel ent贸n na aldea Mourent谩ns, os veci帽os estaban moi unidos e cando fac铆a falla arranxar ou limpar alg煤n que outro cami帽o, todos estaban dispostos a colaborar.

A pesar da s煤a avanzada idade, Secundino mant茅n vivos moitos recordos da s煤a infancia, das foliadas que celebraban nas distintas aldeas, as festas, etc. Cando era mozo recorda cando se xuntaban os s谩bados os rapaces e rapazas da aldea na 鈥淐asa da Foliada鈥 para cantar e bailar. Lembra para InfoBrion cando acud铆a el e a s煤a familia 谩 feira de Negreira para mercar e vender gando e outros dos produtos que cultivaban. Pero para ir a Negreira, ti帽an que cruzar o r铆o nunhas barcazas cun custe dun patac贸n; Secundino recorda que antes de ser constru铆da a ponte actual era moita a xente que cruzaba o r铆o dunha beira 谩 outra 贸 longo do d铆a. Disque os donos das barcazas chegaron a mercar unha vivenda en Santiago cos beneficios deste peculiar e imprescindible transporte. Secundino lembra que non s贸 ti帽an que cruza-lo r铆o para ir a Negreira, tam茅n o fac铆an para comunicarse entre varias localidades das parroquias de Lua帽a e Viceso, para ir 谩s festas ou as foliadas que organizaban os mozos e mozas destas parroquias; en m谩is dunha ocasi贸n ten volcado a barcaza cando o r铆o ti帽a moita forza con consecuencias graves, incluso mortes por afogamento.

Secundino casou con Georgina, veci帽a tam茅n da parroquia de Mourent谩ns. Como na maior铆a das vodas naquela 茅poca, tiveron o xantar do casamento na casa. Os dous traballaron sempre nas labores do campo e Secundino, pese a s煤a idade, a铆nda segue a traballar no que pode. Tiveron tres fillos a铆nda que un deles faleceu 贸 pouco tempo por mor dunha bronquite. Secundino non emigrou, como si o tiveron que facer os seus irm谩ns a Cuba e Arxentina; parece ser que o seu sogro non quer铆a que emigrase a non ser que fose estritamente necesario. O sogro de Secundino estivera emigrado xa en Cuba e ti帽a contactos al铆 para emigrar el en lugar de Secundino se fose estritamente necesario.

Secundino tam茅n recorda a Guerra Civil Espa帽ola, xa que tivo que formar parte das filas. Mentres estivo de combatente, pasou pola Coru帽a, Astorga, Alxeciras, Ceuta e finalmente Melilla, onde estivo vinteoito meses. Conta para InfoBrion que a s煤a estancia en Melilla foi bastante dura, lembr谩base da s煤a familia e sobre todo invad铆ano os recordos do falecemento do seu irm谩n no fronte de Asturias. Secundino renunciou a regresar 谩 cada para evitar que outro dos seus irm谩ns fose tam茅n a loitar na Guerra. Pero a pesar das desgrazas, tam茅n co帽eceu a moita xente boa no campamento e no que se refire a comida e roupa, nunca tivo necesidades. Secundino recorda que na igrexa de Viceso hai unha placa que recorda os once falecidos da parroquia.

Outras das vivencias que se reviviron nesta entrevista foi a rega das terras. En moitos casos, a auga estaba sen repartir e os veci帽os afectados practicaban o que se co帽ec铆a pola 鈥減illada鈥. Cada veci帽o ti帽a asignado uns d铆as para regar, pero moitos deles non respectaban estes acordos e coll铆an a auga para regar cando lles parec铆a. Secundino afirma que el tam茅n o fac铆a, como a maior铆a dos seus veci帽os. 脥a polas noites a desvia-la auga para as s煤as terras xa que co abono que lles botaban, canto m谩is a regaban mellor era a s煤a produtividade.

Este octoxenario de Mourent谩ns tam茅n recorda as festas da s煤a parroquia. Na s煤a infancia percorr铆an os mozos e mozas as festas das distintas parroquias. Hoxe en d铆a perd茅ronse esas costumes e a maior铆a das festas populares ou se perderon ou apenas acude xente moza. Secundino recorda a organizaci贸n das festas da parroquia. Por aquel ent贸n, non era frecuente pagar as cotas da festa en di帽eiro sen贸n en produtos do campo; millo, patacas, trigo,etc. Logo, os organizadores da festa 铆an a vender estes produtos 谩s feiras e co recadado pagaban 谩s bandas de m煤sica e mailas orquestras.

Para rematar coa entrevista, Secundino recorda a 茅poca da posguerra. Daquela hab铆a escaseza de produtos como o millo e pag谩base moi caro. Hab铆a xente que vi帽a dende moi lonxe a mercar millo para logo volvelo a vender moito m谩is caro. Esta pr谩ctica chegou a estar prohibida para evitar un aumento desmesurado dos prezos; cada fogar productor ti帽a unha cota en funci贸n da superficie cultivada que non pod铆an sobrepasar.

Para InfoBrion foi un pracer recoller as vivencias deste entra帽able veci帽o de Mourent谩ns e que formar谩 parte da memoria hist贸rica deste concello.

Envíalla
© 2006. Infobrion.com    |
Proxecto elaborado polo grupo de investigación Gis-T en colaboración co grupo Novos Medios da Universidade de Santiago de Compostela.
Patrocinio económico do Ministerio de Ciencia y Tecnología e programa PRODER-II. Proxecto SINDUR Sociedade da Información e Desenvolvemento Urbano-Rexional (SEC-2002/01874)
Coa colaboración de:     |
Unión EuropeaMinisterio de Educación y CienciaMinisterio de Agricultura Pesca y AlimentaciónXunta de GaliciaFondo Galego de Garantía AgrariaAgaderConcello de BrionFundación Germán Sánchez RuipérezUniversidade de Santiago de Compostela